Πανεργατική απεργία 1 Οκτώβρη
Ο Τραμπ και οι «μικροί Τραμπ» που τον ακολουθουν διαχειρίζονται έναν καπιταλισμό που σπέρνει φτώχεια και πόλεμο, γραφει ο Πάνος Γκαργκάνας.
Και εισπράτουν τη μαζική οργή σε όλο και πιο μεγάλη κλίμακα.
Μπήκαμε πια στο τελευταίο δίμηνο της χρονιάς που σημαδεύτηκε από την ανάδειξη του Τραμπ για δεύτερη φορά στην Προεδρία των ΗΠΑ. Ήταν μια εξέλιξη που ερμηνεύτηκε, δεξιά και αριστερά, ως καμπή που σηματοδοτεί την επέλαση της ακροδεξιάς σε διεθνές επίπεδο. Και πραγματικά ο ίδιος ο Τραμπ φρόντισε να ενισχύσει αυτή την επίθεση μέσα κι έξω από την Αμερική, σε οικονομικό, πολιτικό, πολεμικό και ιδεολογικό επίπεδο.
Η προσαρμογή κυβερνήσεων και παραδοσιακών κομμάτων ήταν εντυπωσιακή. Όχι μόνο όσων είχαν και έχουν ιδεολογική συγγένεια, αλλά και σε δυνάμεις που τοποθετούνται στο «κέντρο» και στην «κυβερνώσα αριστερά». Η Χριστιανοδημοκρατία στη Γερμανία, οι πρωθυπουργοί του Μακρόν στη Γαλλία, το Εργατικό Κόμμα στη Βρετανία συναγωνίζονται σε αγώνα δρόμου για αύξηση των πολεμικών δαπανών και ρατσιστικά μέτρα σε βάρος προσφύγων και μεταναστών. Εδώ, ο Μητσοτάκης υποδέχθηκε την Προεδρία Τραμπ με σεξιστικές αναφορές στα «δυο φύλα» και παρέδωσε το υπουργείο Μετανάστευσης πρώτα στον Βορίδη και στη συνέχεια στον Πλεύρη.
Ποια είναι τα αποτελέσματα αυτής της εκστρατείας μέχρι τώρα; Κλιμάκωση των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών, οικονομία που χαρακτηρίζεται από αβεβαιότητα μπροστά στην απειλή μιας νέας κρίσης χρέους, πολιτική κρίση που ταλανίζει τα ίδια τα κέντρα του αναπτυγμένου καπιταλισμού και ένα κύμα ριζοσπαστικοποίησης που απλώνεται από την εργατική τάξη των «μητροπόλεων» μέχρι τις εξεγέρσεις της «περιφέρειας».
Η ρεφορμιστική αριστερά, που πάντα ενδίδει στον επιφανειακό «ρεαλισμό» των εκλογικών συσχετισμών, είχε σπεύσει να μετατοπιστεί προς τα δεξιά. Αλλά το μόνο που κατάφερε είναι να μπει σε κρίση, καθώς με αυτή τη στάση της οξύνει την αντίφαση ανάμεσα στη «ρεαλιστική» πολιτική της και τις ανάγκες και τις διαθέσεις της εργατικής τάξης και της νεολαίας. Το βάρος πέφτει στην επαναστατική αριστερά να καλύψει αυτό το κενό, αξιοποιώντας τις δυνατότητες της κρίσης των από πάνω και της ριζοσπαστικοποίησης των από κάτω.
Κύματα οργής
Το τελευταίο διάστημα είναι αλλεπάλληλα τα ξεσπάσματα σε όλα τα μήκη και πλάτη του πλανήτη. Μαζικές κινητοποιήσεις μέχρι εξεγέρσεις στο Νεπάλ και στη Μαδαγασκάρη, στην Ινδονησία, στο Μαρόκο και στο Περού, συγκλονιστικά απεργιακά κινήματα στη Γαλλία και στην Ιταλία, τεράστια συλλαλητήρια ενάντια στον Τραμπ μέσα στις ίδιες τις ΗΠΑ. Το χρονικό είναι μακρύ και πλούσιο.
Στο Νεπάλ, η μαζική οργή έφτασε στο σημείο να εισβάλει και να κάψει το κοινοβούλιο:
«Ένα τεράστιο κύμα αντικυβερνητικών διαδηλώσεων σάρωσε το Νεπάλ το Σαββατοκύριακο 6 και 7 Σεπτεμβρίου και ανάγκασε τον πρωθυπουργό να παραιτηθεί. Στην πρωτεύουσα της χώρας των Ιμαλαΐων Κατμαντού χιλιάδες εργαζόμενοι και νεολαίοι πλημμύρισαν τους δρόμους. Η κυβέρνηση επέλεξε να απαντήσει στους διαδηλωτές με τη χρήση βίας, αλλά η καταστολή αντί να τρομοκρατήσει το κίνημα προκάλεσε ένα ξέσπασμα οργής που ισοπέδωσε κάθε σύμβολο της κυβέρνησης και της κρατικής καταπίεσης.
Το κτίριο της Βουλής, το Ανώτατο Δικαστήριο, το Προεδρικό Μέγαρο, η έδρα της κυβέρνησης, η κατοικία του πρωθυπουργού Σάρμα Όλι πυρπολήθηκαν από τους διαδηλωτές. Πολλοί υπουργοί και αξιωματούχοι χρειάστηκαν τα ελικόπτερα του στρατού για να αποδράσουν από τα σπίτια τους».1
Στη Μαδαγασκάρη, επίσης, η καταστολή απέτυχε:
«Το βράδυ της Δευτέρας 13 Οκτώβρη ο πρόεδρος της Μαδαγασκάρης Άντρι Ροτζελίνα επρόκειτο να απευθύνει διάγγελμα από την κρατική τηλεόραση προς τον λαό «του». Δεν το έκανε. Αντί αυτού, τα ξημερώματα της Τρίτης, με μια ανάρτηση στα κοινωνικά δίκτυα τον ενημέρωσε ότι «βρίσκεται σε ασφαλές μέρος». Με άλλα λόγια, ότι έφυγε από τη χώρα. Οι φήμες λένε ότι εγκατέλειψε με ελικόπτερο το προεδρικό μέγαρο και στη συνέχεια με ένα γαλλικό αεροπλάνο τη Μαδαγασκάρη».2
Ανατολικά από τον Ινδικό Ωκεανό, οι διαδηλωτές συγκλόνισαν την Ινδονησία:
«Στην πρωτεύουσα Τζακάρτα ξέσπασαν σφοδρές συγκρούσεις το Σαββατοκύριακο 30-31 Αυγούστου, καθώς χιλιάδες κατέβηκαν στους δρόμους, σπίτια βουλευτών παραδόθηκαν στις φλόγες και κρατικά κτίρια λεηλατήθηκαν. Οι μάχες επεκτάθηκαν γρήγορα και σε άλλες περιοχές της τεράστιας χώρας της νοτιοανατολικής Ασίας. Στο ξέσπασμα οργής συμμετείχαν πολλοί φοιτητές και κόσμος που αγωνίζεται για τη δημοκρατία εδώ και πολλά χρόνια, αλλά και μεγάλα τμήματα των φτωχών των πόλεων που έχουν χτυπηθεί βαριά από τις πολιτικές λιτότητας της κυβέρνησης.
Τα γεγονότα ξεκίνησαν την περασμένη εβδομάδα, όταν η κυβέρνηση ανακοίνωσε πολυτελή επιδόματα στέγασης για τους βουλευτές, περίπου 3.000 ευρώ για τον καθένα τους, σχεδόν δέκα φορές τον κατώτατο μισθό. Η αγανάκτηση φούντωσε ακόμη περισσότερο την Πέμπτη, όταν η αστυνομία σκότωσε τον οδηγό μοτοσικλέτας-ταξί Αφάν Κουρνιαουάν. Θωρακισμένα οχήματα τον πάτησαν κατά τη διάρκεια διαδήλωσης στην πρωτεύουσα».3
Και πέρα από τον Ειρηνικό, η μαζική οργή σάρωσε το Περού αναγκάζοντας το (δεξιό) Κογκρέσο να καθαιρέσει την (πραξικοπηματία) Πρόεδρο της χώρας:
«Στα τέλη Σεπτέμβρη οργανώθηκαν διαδηλώσεις με έντονη τη σφραγίδα της νεολαίας και με χρήση συμβόλων της GenZ. Η κινητοποίηση είχε σαν αφορμή την αντι-μεταρρύθμιση του συστήματος συνταξιοδότησης που προώθησε η κυβέρνηση της Ντίνα Μπουλουάρτε, Όμως, δεν ήταν μόνο μια διαδήλωση νεολαίας. Οι μεταφορές προχώρησαν σε απεργία 48 ωρών και οι απεργοί μαζί με άλλους διαδηλωτές μπλόκαραν της κεντρικές λεωφόρους της πρωτεύουσας. Η Μπολουάρτε ήταν η πιο μισητή πρόεδρος των τελευταίων 40 ετών στο Περού. Πήρε την εξουσία με ένα βίαιο πραξικόπημα το 2022, ανατρέποντας τον πρόεδρο Πέδρο Καστίγιο».4
Στο Μαρόκο η οργή δεν έφτασε μέχρι την ανατροπή, αλλά αυτό δεν αναιρεί τη σημασία της έκρηξης σε μια χώρα του αραβικού κόσμου:
«Το Μαρόκο συγκλονίζεται από μεγάλες διαδηλώσεις. Πρόκειται για το πιο εκτεταμένο κύμα μαζικών διαδηλώσεων από το 2011 και την Αραβική Άνοιξη. Αναφέρονται μεγάλες διαδηλώσεις στην Καζαμπλάνκα, το Ραμπάτ, την Ταγγέρη, το Μαρακές και το Φες, αλλά και σε απομακρυσμένα σημεία της χώρας. Στην Αλκαλία, ένα προάστιο του Αγαντίρ, τρεις διαδηλωτές έπεσαν νεκροί από πυροβολισμούς. Μια ολόκληρη διαδήλωση είχε βάλει στο στόχαστρο το αστυνομικό τμήμα και το πετροβολούσε. Αντίστοιχα μαζικά πετροβολήματα έπεσαν και στα σουπερμάρκετ Μαρτζάν που ανήκουν στη βασιλική οικογένεια και σε άλλα σύμβολα της εξουσίας και του πλούτου».5
Έχοντας κάνει το γύρο του κόσμου από τη Μαδαγασκάρη ως το Μαρόκο, φτάνουμε στην Ευρώπη με τα ξεσπάσματα στη Γαλλία και την Ιταλία.
Στις 10 Σεπτέμβρη, το κίνημα «Να μπλοκάρουμε τα πάντα» κατάφερε να κλείσει με απεργίες και περιφρουρήσεις πολλούς εργατικούς χώρους σε όλη τη Γαλλία. Στο Παρίσι, στη Ναντ, στη Ρεν, τη Λυόν, τη Μασαλία και δεκάδες άλλες πόλεις οι διαδηλωτές βάδισαν και απέκλεισαν αμαξοστάσια, σχολεία και δρόμους δίνοντας μάχες με την αστυνομία. Η Συνομοσπονδία CGT κατέγραψε πάνω από 700 απεργίες. Η πίεση από τα κάτω ανάγκασε τις συνδικαλιστικές ηγεσίες να κηρύξουν πανεργατική απεργία στις 18 Σεπτέμβρη δίνοντας ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις στο κίνημα.
Πάνω από ένα εκατομμύριο άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους της Γαλλίας στις 18 Σεπτέμβρη, στη πρώτη Γενική Απεργία που κάλεσαν από κοινού μετά από δύο χρόνια, τα γαλλικά συνδικάτα. Πολλαπλάσιος από τους διαδηλωτές ήταν ο αριθμός των απεργών σε όλη τη χώρα. Η οργή ξεχείλιζε ενάντια στο Μακρόν και τον νέο, 5ο πρωθυπουργό του, τον Λεκορνί.
Οι επιπτώσεις απλώθηκαν πέρα από τη Γαλλία που εξακολουθεί να βρίσκεται στη δίνη μιας ατέλειωτης πολιτικής κρίσης. Στην Ιταλία, η Μελόνι βρέθηκε επίσης αντιμέτωπη με απεργιακή έκρηξη.
Μέσα σε λίγες μέρες το σύνθημα «Να μπλοκάρουμε τα πάντα» του απεργιακού κινήματος στην Γαλλία ενάντια στην λιτότητα του Μακρόν υιοθετήθηκε από τους λιμενεργάτες της Ιταλίας ενάντια στο Ισραήλ, την επιχείρηση γενοκτονίας του και την επιχείρηση ενάντια στο Sumud Flotilla.
Η γενική απεργία της 3/10 που καλέστηκε από την CGIL, την USB και άλλα συνδικάτα μεταφράστηκε σε 1 εκατομμύριο ανθρώπους στη Ρώμη, σε ένα συλλαλητήριο στο οποίο κατέληξαν εννέα διαφορετικές διαδηλώσεις, 100.000 στη Φλωρεντία, στο Τορίνο και το Μιλάνο, 150.000 στη Μπολόνια και συνολικά πάνω από τρία εκατομμύρια διαδηλωτές σε περίπου 100 πόλεις.
«Κάναμε γενική απεργία που έφερε όλη την Ιταλία σε ακινησία: λιμάνια, αποθήκες, αυτοκινητόδρομους’ δήλωσε η Mimi Ercolano από το συνδικάτο Cobas στη Νάπολη. ‘Εργαζόμενοι, μαζί με φοιτητές, εργάτες της χώρας, νοικοκυρές, υπάλληλοι γραφείου και δημόσιοι υπάλληλοι, βγήκαν στους δρόμους για να διαδηλώσουν ενάντια στο σιωνιστικό κράτος του Ισραήλ. Εμποδίσαμε τη ναυτιλία τόσο από τη Νάπολη όσο και από το Σαλέρνο επειδή τα λιμάνια μας παρέμειναν κλειστά. Η απεργία είναι απαραίτητη επειδή δεν υπάρχει άλλη κοινωνική δύναμη όπως αυτή των εργαζομένων μιας χώρας που μπορεί πραγματικά να σταματήσει, να μπλοκάρει πραγματικά και να κλονίσει τις κυβερνήσεις, τον σιωνισμό και τον ιμπεριαλισμό, ο οποίος, με μια αποικιακή δράση που είναι η χειρότερη στην ιστορία, καταστρέφει μια γη και επιχειρεί να σβήσει έναν λαό. Ο παλαιστινιακός αγώνας είναι ο αγώνας μας επειδή το χέρι που βομβαρδίζει είναι το ίδιο που μας εκμεταλλεύεται. Ζήτω η Παλαιστίνη!’».6
Ενάντια στο σύστημα
Ασφαλώς, κάθε μια από αυτές τις μαζικές εκρήξεις έχει τα δικά της ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που προκύπτουν μέσα από τις συγκεκριμένες συνθήκες στον τόπο και στο χρόνο που συμβαίνουν. Η διαπίστωση, όμως, ότι «το χέρι που βομβαρδίζει είναι το ίδιο που μας εκμεταλλεύεται» έχει απήχηση μέσα στην εργατική τάξη παντού. Γιατί οι εμπειρίες είναι κοινές απέναντι στις επιθέσεις ενός συστήματος που φέρνει πόλεμο και φτώχεια.
Όσο και να αυτοπροβάλλεται ο Τραμπ ως «ειρηνοποιός», όσο και να τρέχουν οι κυβερνήσεις να συμμετέχουν στην τραμπική συμφωνία για τη Γάζα, η σκληρή πραγματικότητα, τόσο η οικονομική όσο και η πολεμική, οδηγεί σε ταξική πόλωση.
Δυο χρόνια μεγάλων κινητοποιήσεων ενάντια στη γενοκτονική επίθεση του Ισραήλ στη Γάζα έχουν σημάνει ότι το κίνημα αλληλεγγύης στην Παλαιστίνη δεν «αφοπλίζεται» μπροστά στη διπλωματία του Σαρμ Ελ Σέιχ. Αυτό το επιβεβαίωσε το Λονδίνο με το συλλαλητήριο των πεντακοσίων χιλιάδων το Σάββατο 11 Οκτώβρη, λίγες μόνο μέρες μετά την υπογραφή της συμφωνίας.
«Πάνω από 500.000 άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους του Λονδίνου το Σάββατο 11 Οκτώβρη σε μια επίδειξη αλληλεγγύης προς τον παλαιστινιακό λαό, στην 32η διαδήλωση που έγινε στην πόλη για την Παλαιστίνη, λίγες μέρες μετά την αναγγελία της “εκεχειρίας” του Ντόναλντ Τραμπ. Πανό, συνθήματα, ομιλίες, όλα αναδείκνυαν ότι ο αγώνας συνεχίζεται για να σταματήσει η γενοκτονία, ο αποκλεισμός και η πείνα στην Γάζα. Για να αποσυρθεί εντελώς ο ισραηλινός στρατός, να απελευθερωθούν όλοι οι αγωνιστές-ριες της Παλαιστινιακής Αντίστασης. Για να σταματήσει η βρετανική υποστήριξη στο Ισραήλ και η επιχείρηση συλλήψεων εναντίον του κινήματος αλληλεγγύης με την κατηγορία της «τρομοκρατίας». Για να μπει φραγμός σε κάθε νέο αποικιοκρατικό σχέδιο, όπως των «20 σημείων του Τραμπ» που στερεί βάναυσα το δικαίωμα των Παλαιστινίων στην αυτοδιάθεση και την ελευθερία».7
Και το επόμενο Σάββατο, 18 Οκτώβρη, η επιβεβαίωση ήρθε μέσα στις ίδιες τις ΗΠΑ με τα τεράστια συλλαλητήρια ενάντια στον Τραμπ, που ξεπέρασαν κατά πολύ το μέγεθος των συλλαλητήριων «No Kings» της 13 Ιούνη.
«Τεράστια πλήθη συμμετείχαν το Σάββατο στις διαδηλώσεις ενάντια στις πολιτικές του Ντόναλντ Τραμπ σε πόλεις σε ολόκληρες τις ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων της Νέας Υόρκης, της Ουάσινγκτον, του Σικάγο, του Μαϊάμι και του Λος Άντζελες. Διαδηλωτές όλων των ηλικιών κατέβηκαν, μαζικά στους δρόμους ανταποκρινόμενοι στο κάλεσμα της οργάνωσης-ομπρέλα «No Kings» (Όχι Βασιλιάδες). Οι διοργανωτές ανακοίνωσαν ότι περίπου 7 εκατομμύρια άνθρωποι συμμετείχαν σε ειρηνικές διαδηλώσεις σε περίπου 2.700 πόλεις και δήμους –εκατοντάδες περισσότερα μέρη απ’ ό,τι σε προηγούμενη κινητοποίηση που είχε διοργανωθεί τον Ιούνιο».8
Αλλά δεν είναι μόνο οι εμπειρίες που έχει αποκτήσει το κίνημα που οδηγούν στο συμπέρασμα ότι ο αγώνας συνεχίζεται. Το ίδιο το σχέδιο των Τραμπ-Νετανιάχου ανοίγει νέο κύκλο σύγκρουσης.
Ο κόσμος στη Γάζα πανηγύρισε την εκεχειρία σαν δική του επιτυχία. Αλύγιστοι οι Παλαιστίνιοι επιστρέφουν στα βομβαρδισμένα σπίτια τους. Και οι αναλυτές δεν άργησαν να διαπιστώνουν ότι ίσως η Χαμάς δεν έχει χτυπηθεί τόσο όσο υπολόγιζαν οι σιωνιστές γενοκτόνοι. Σύμφωνα με τους Φαϊνάνσιαλ Τάιμς:
«Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το Ισραήλ έχει καταστρέψει μεγάλο μέρος από τη στρατιωτική πτέρυγα και την ηγεσία της Χαμάς μαζί με σχεδόν όλη την υποδομή των πολιτών της Γάζας. Αλλά πόσο τμήμα της Χαμάς, που είναι και πολιτικό και κοινωνικό κίνημα το οποίο διοικούσε πολλούς τομείς της κυβέρνησης στη Γάζα, έχει επιβιώσει- αυτό παραμένει ένα κρίσιμο ζήτημα. (…) ‘Η Χαμάς εμφανίζεται δυνατά και, μέχρι να εμφανιστεί κάποια διεθνής σταθεροποιητική δύναμη, η Χαμάς έχει τον έλεγχο’ δήλωσε ο Mkhaimar Abusada, καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο Al Azhar της Γάζας που τώρα ζει στο Κάιρο. ‘Η αστυνομία της Χαμάς εμφανίστηκε μέσα σε λίγες ώρες, οργανώνουν την κυκλοφορία, αναπτύσσουν δυνάμεις παντού. Μοιάζει business as usual'».9
Καθόλου παράξενο ότι ο Τραμπ δήλωσε «Αν δεν αφοπλιστούν, θα τους αφοπλίσουμε εμείς». Τόσο «ειρηνευτική» είναι η εξέλιξη. Μια νέα εισβολή στη Γάζα, και μάλιστα με τη συμμετοχή όχι μόνο του σιωνιστικού στρατού αλλά και με άμεση εμπλοκή των ΗΠΑ και των περιφερειακών δυνάμεων που έχουν υπογράψει τη Συμφωνία, θα είναι αποσταθεροποιητική σε τεράστια κλίμακα στη Μέση Ανατολή και πολύ ευρύτερα.
Όπως συμβαίνει και με τις διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία, κάθε βήμα, αντί να φέρνει «διευθέτηση» φέρνει νέες πολεμικές προετοιμασίες και εξοπλιστικά προγράμματα. Το πρόγραμμα ReArm Europe της ΕΕ ήταν μόνο η αρχή και όλα δείχνουν κλιμάκωση. Στον πόλεμο της Ουκρανίας, οι εξοπλισμοί περνάνε από τα ντρόουν στους πυραύλους Tόμαχοκ.
Αυτό είναι πολύ χειροπιαστό στοιχείο που δείχνει ότι το σύστημα σπέρνει πόλεμο και φτώχεια ταυτόχρονα. Οι όποιες αυταπάτες ότι οι εξοπλιστικές δαπάνες μπορεί να οδηγούν σε οικονομική ανάκαμψη αποδεικνύονται πλαστές.
Μετά το τέλος του Β΄ΠΠ, οι νικητές «Σύμμαχοι» βγήκαν υπερχρεωμένοι. Ωστόσο, στις δεκαετίες που ακολούθησαν οι ρυθμοί ανάπτυξης των οικονομιών τους αποδείχθηκαν αρκετά υψηλοί ώστε η αναλογία δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ βελτιώθηκε. Τα μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα στα πλαίσια του Ψυχρού Πολέμου έπαιξαν ρόλο σε εκείνη την πορεία που μεταφράστηκε σε μια τριακονταετία ανάπτυξης του παγκόσμιου καπιταλισμού.
Σήμερα, υπάρχει ξανά πρόβλημα υπερχρέωσης στα ίδια τα κέντρα του καπιταλισμού. Δεν είναι μόνο η Γαλλία που κινδυνεύει να γίνει σαν την Ελλάδα των Μνημονίων. Στις ίδιες τις ΗΠΑ το δημόσιο χρέος πλησιάζει στο υψηλότερο επίπεδο από την εποχή του Β΄ΠΠ σύμφωνα με εκτιμήσεις του ίδιου του ΔΝΤ.10
Και εξακολουθεί να ανεβαίνει καθώς οι εξοπλιστικές δαπάνες αυξάνονται με ρυθμούς μεγαλύτερους από τις περικοπές στις κοινωνικές δαπάνες που επιβάλλει ο Τραμπ:
«Οι οικονομικές υπηρεσίες του ίδιου του Κογκρέσου υπολογίζουν ότι το δημόσιο χρέος θα ανέβει κατά 2,4 τρισεκατομμύρια μέσα στην επόμενη δεκαετία. Οι επιπτώσεις από μια τόσο μεγάλη υπερχρέωση των ΗΠΑ είναι τεράστιες. Το ίδιο το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου υπολογίζει ότι ο λόγος του χρέους προς το ΑΕΠ θα ανέβει από 100% φέτος σε 118% το 2035».11
Σήμερα, σε αντίθεση με την περίοδο μετά τον Β΄ΠΠ, οι ρυθμοί ανάπτυξης μειώνονται αντί να ανεβαίνουν. Σύμφωνα με το ΔΝΤ «Ο παγκόσμιος ρυθμός ανάπτυξης προβλέπεται να μειωθεί από 3,3% το 2024 σε 3,2% το 2025 και σε 3,1% το 2026, με τις αναπτυγμένες οικονομίες στο 1,5% και τις αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες λίγο πάνω από 4%. (…) Οι κίνδυνοι τείνουν προς το χειρότερο. Η παρατεταμένη αβεβαιότητα, μεγαλύτερος προστατευτισμός και ενδεχόμενα κύματα απολύσεων μπορεί να μειώσουν τους ρυθμούς. Δημοσιονομικές αδυναμίες, ενδεχόμενες διορθωτικές κινήσεις στις χρηματαγορές και διάβρωση των θεσμών μπορεί να απειλήσουν τη σταθερότητα».12
Ακόμα χειρότερα για τους «μικρούς Τραμπ»
Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, οι ισχυρισμοί του Μητσοτάκη ότι η κυβέρνησή του αποτελεί «εγγύηση σταθερότητας» είναι το πιο σύντομο και το πιο σιχαμερό ανέκδοτο. Είναι κυβέρνηση πολέμου και φτώχειας που, όσο επιμένει να γαντζώνεται στην εξουσία, μόνο χειρότερα μπορεί να φέρει. Οι ίδιες οι πρόσφατες επιλογές της, να προχωρήσει στην αγορά τέταρτης φρεγάτας Μπελαρά την ώρα που ψηφίζει νόμο για 13ωρο, δείχνουν ανάγλυφα αυτήν την πραγματικότητα. Η αγορά τέταρτης φρεγάτας Μπελαρά κοστίζει 800 εκατομμύρια ευρώ, δηλαδή όσο είναι όλο το κονδύλι του προϋπολογισμού για τη μισθοδοσία στα Νοσοκομεία!
Αυτές δεν είναι στιγμιαίες επιλογές. Λογοδοτούν πρώτα απ’ όλα στις φιλοδοξίες του ελληνικού καπιταλισμού με την αυξανόμενη εμπλοκή του στο πλευρό του Τραμπ και του Νετανιάχου στην ανακατανομή της Μέσης Ανατολής. Ο αντιδραστικός ανταγωνισμός με τον τουρκικό καπιταλισμό οξύνεται παρά τις διακηρύξεις για «ήρεμα νερά».
Ερτογάν και Μητσοτάκης συνεργάζονται για την προώθηση των «ειρηνευτικών σχεδίων του Τραμπ και αυτή η συνεργασία είναι δέσμευση για τα «ήρεμα νερά». Κάτω από την επιφάνεια. ομως, και ο ένας και ο άλλος τρέχουν να εξασφαλίσουν αυξημένο μερίδιο στην «ανακατανομή» και αυτό οξύνει τον ανταγωνισμό.
Ένα δείγμα αυτής της όξυνσης ήταν η ακύρωση της συνάντησης Μητσοτάκη-Ερντογάν στη Νέα Υόρκη στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Είχε προηγηθεί η απόφαση της κυβέρνησης να προχωρήσει σε συμφωνία με την αμερικανική πολυεθνική Chevron για έρευνες σε θαλάσσιο «οικόπεδο» νότια της Κρήτης που παραβιάζει τις γραμμές του Τουρκο-Λιβυκού «μνημόνιου». Η Καθημερινή παρουσίασε την είδηση με αυτόν τον τόνο:
«Το ενδιαφέρον της αμερικανικής Chevron για τις δύο περιοχές νοτίως της Κρήτης «κλείδωσε». Η εταιρεία κατέθεσε προσφορά, επισφραγίζοντας με αυτόν τον τρόπο τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας στην αμφισβητούμενη από την Τουρκία περιοχή και καταργώντας στο πεδίο το τουρκολιβυκό μνημόνιο και το αφήγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας».13
Η επίκληση του «Διεθνούς Δικαίου» συνδυάζεται με προσπάθειες επιβολής των διεκδικήσεων «επί του πεδίου», δηλαδή με «τετελεσμένα». Αλλά όπως επισημαίνει η Εργατική Αλληλεγγύη:
«Η εκατέρωθεν επίκληση στο Διεθνές Δίκαιο είναι υποκρισία. Ποια πλευρά «διαβάζει» σωστά το Διεθνές Δίκαιο; Καμία. Γι' αυτό και ο στόχος και των δύο πλευρών είναι στην επιβολή «τετελεσμένων δια των μονομερών ενεργειών». Αλλά, τα «τετελεσμένα» οδηγούν σε θηριώδεις εξοπλισμούς, εντάσεις, κρίσεις και πόλεμο».14
Οι εξελίξεις στη Γάζα εντείνουν το κυνήγι των «τετελεσμένων». Ο Ερντογάν που εμφανιζόταν ως αντίπαλος του Ισραήλ κάνει στροφή και συνυπογράφει μαζί με τον Τραμπ το σχέδιο για τον έλεγχο της Γάζας υπό την εποπτεία του Μπλερ και συμμετέχει στη δύναμη που θα προσπαθήσει να επιβάλει τους όρους της συμφωνίας στις πλάτες των Παλαιστίνιων. Σύμφωνα με τους Φαϊνάνσιαλ Τάιμς «Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η Ουάσινγκτον μιλάει με πολλές χώρες για να συνεισφέρουν στη Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης ISF. Η στρατιωτική Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ετοιμάζεται να αναπτύξει δύναμη 200 στρατιωτών στο Ισραήλ για να επιτηρεί την εκεχειρία. Αλλά δεν θα υπάρξουν αμερικανικά στρατεύματα στη Γάζα. Ο Τραμπ υπολογίζει, σύμφωνα με τους διπλωμάτες, ότι τον κύριο όγκο θα τον προσφέρουν Αραβικές και Μουσουλμανικές χώρες, ανάμεσά τους το Κατάρ, η Αίγυπτος, η Τουρκία, τα Εμιράτα και η Ινδονησία».15 Ήδη μια ομάδα από διασώστες από την Τουρκία βρίσκεται στη Γάζα για να βοηθήσουν στον εντοπισμό των νεκρών ισραηλινών «ομήρων» που βρίσκονται κάτω από τα ερείπια.
Αυτές οι κινήσεις του Ερντογάν θα του δημιουργήσουν πρόβλημα μέσα στην Τουρκία όπου το κίνημα αλληλεγγύης στην Παλαιστίνη έχει μαζικές διαστάσεις. Ο Ερντογάν εμφανιζόταν ως συμπαραστάτης της Γάζας σε αντίθεση με τα συμβιβασμένα αραβικά καθεστώτα, αλλά τώρα αναλαμβάνει μαζί με αυτά να προωθήσει τον αφοπλισμό της Χαμάς. Οι χιλιάδες διαδηλωτές που είχαν βγει στους δρόμους της Τουρκίας δεν είναι πρόθυμοι να συγχωρήσουν αυτή τη στροφή.
Από τη σκοπιά του αντιδραστικού ελληνοτουρκικού ανταγωνισμού, όμως, ο Ερντογάν ενισχύει τη θέση της Τουρκίας στη Μέση Ανατολή και η κυβέρνηση Μητσοτάκη τρέχει να βρει αντίστοιχες δικές της κινήσεις. Μια τέτοια πρωτοβουλία είναι η θέση ότι η Τουρκία δεν μπορεί να συμμετέχει στο εξοπλιστικό πρόγραμμα SAFE της ΕΕ παρά μόνο αν παραιτηθεί από το Casus Belli στο Αιγαίο. Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση τρέχει να εμπλακεί πιο βαθιά στα πολεμικά σχέδια της ΕΕ υπολογίζοντας ότι έτσι θα εξασφαλίσει μεγαλύτερες δυνατότητες πίεσης πάνω στον Ερντογάν. Σύμφωνα με το προσχέδιο του Προϋπολογισμού που έχει κατατεθεί στη Βουλή, «τo 2026 οι δαπάνες για τις φυσικές παραλαβές εξοπλιστικών προγραμμάτων αναμένεται να αυξηθούν σε 2,3 δισ. ευρώ έναντι 1,7 δισ. ευρώ το 2025».16
Όσο πιο πολύ κλιμακώνονται τα εξοπλιστικά προγράμματα, τόσο γιγαντώνεται η επίθεση για μεγαλύτερες περικοπές στις κοινωνικές δαπάνες, καθώς την ίδια ώρα μεγαλώνουν και οι τόκοι που πληρώνει ο προϋπολογισμός σύμφωνα με τις μνημονιακές δεσμεύσεις. Οι τόκοι για το 2026 υπολογίζονται στα 9,75 δις ευρώ! Πολεμικές προετοιμασίες μαζί με μακρόσυρτη κρίση χρέους είναι ο εφιαλτικός συνδυασμός που φέρνει ο καπιταλισμός και εδώ.
Κυβέρνηση πολιορκημένη
Αυτό είναι το υπόβαθρο για το καυτό ξεκίνημα του φθινόπωρου με την κυβέρνηση πολιορκημένη από συλλαλητήρια και απεργίες. Πανεργατικές ενάντια στο 13ωρο την 1 Οκτώβρη και ξανά στις 14 Οκτώβρη και απεργία για την Παλαιστίνη στις 10 του μήνα. Χαρακτηριστική είναι η δήλωση της Δέσποινας Αγγελογιαννάκη, μαίας στο νοσοκομείο «Έλενα Βενιζέλου» στην πρώτη Πανεργατική:
«Το μαιευτήριο αυτή τη στιγμή λειτουργεί με προσωπικό ασφαλείας και σήμερα εδώ έχουμε κατέβει πολλοί. Η φτωχοποίηση είναι τραγική, η ακρίβεια επίσης. Δεν μπορούμε να επιβιώσουμε, δεν μπορούμε να πληρώσουμε το νοίκι μας. Πρέπει αυτή η κυβέρνηση να πέσει οπωσδήποτε, δεν πάει άλλο. Όλος ο κόσμος υποφέρει, από το μικρότερο μέχρι το μεγαλύτερο. Δεν υπάρχει Υγεία, Παιδεία, δεν υπάρχει τίποτα. Ζούμε μόνο για να δουλεύουμε, για να μας κλέβουν τον κόπο μας αυτοί οι αχρείοι. Κάπως πρέπει να το ανατρέψουμε όλο αυτό το πράγμα. Η συνέχεια πρέπει να είναι απεργιακή και πιο δυναμική για να φύγουν αυτοί πάνω από το κεφάλι μας. Να γίνουμε Νεπάλ».17
Αλληλένδετα με τις απεργίες ξεδιπλώθηκαν και οι κινητοποιήσεις για την Παλαιστίνη και για τα Τέμπη. Ο στόλος Global Sumud Flottila που κατευθύνθηκε προς τη Γάζα ξεσήκωσε μαζικά συλλαλητήρια αλληλεγγύης. Και κάθε φορά που οι διαδηλωτές έφταναν στο Σύνταγμα, έσμιγαν με τους συμπαραστάτες του απεργού πείνας Πάνου Ρούτσι. Το μήνυμα της ενότητας των αγώνων και της απομόνωσης της κυβέρνησης έπαιρνε και παίρνει τις μεγαλύτερες διαστάσεις.
Αυτό φάνηκε δυνατά στις 10 Οκτώβρη:
«Μετά την εργατική τάξη στην Ιταλία, τη σκυτάλη πήραν τα συνδικάτα στην Ελλάδα κατεβαίνοντας σε απεργία στο πλευρό του Παλαιστινιακού λαού την Παρασκευή 10 Οκτώβρη.
Στην Αθήνα, δεκάδες πρωτοβάθμια σωματεία, φοιτητικοί σύλλογοι, η Παλαιστινιακή Παροικία, κινήσεις αλληλεγγύης στην Παλαιστίνη όπως η Συμμαχία Σταματήστε τον Πόλεμο και το March to Gaza κι οργανώσεις της Αριστεράς συγκεντρώθηκαν στο απεργιακό συλλαλητήριο στην Πλατεία Κλαυθμώνος.
Το συλλαλητήριο άνοιξε με μουσική από τον Τίτο Μπάντεν και στη συνέχεια πήραν το λόγο ο Μουσταφά Μπατίχι από την Παλαιστινιακή Παροικία Ελλάδος, ο Κώστας Καταραχιάς, μέλος ΔΣ της ΕΙΝΑΠ, η Κωνσταντίνα Κακούρου, πρόεδρος της Ε’ ΕΛΜΕ Αθήνας, η Μαρία Ζησιμάτου, πρόεδρος συλλόγου εργαζομένων του νοσοκομείου «Έλενα Βενιζέλου», ο Αλέξανδρος Μαρτζούκος, μέλος ΔΣ του ΣΕΗ, ο Πλούταρχος Βεργής από το March to Gaza και μέλος της αποστολής του Global Sumud Flotilla, ο Γιάννης Σηφακάκης, συντονιστής της Συμμαχίας Σταματήστε τον Πόλεμο – Αλληλεγγύη στην Παλαιστίνη, o Νίκος Πελεκούδας από το Σωματείο Εργαζομένων στην ιδιωτική εκπαίδευση, ο Κώστας Πολύδωρος από το σωματείο εργαζομένων στην ΤΣΑΜΟΥΡΗΣ ΑΕ, ο Νίκος Γκίζας εκ μέρους της κατάληψης του Φυσικού, ο Γιώργος Πισίνας εκ μέρους του ΣΕΡΕΤΕ και η Μαρία Καστελιώτη από τον Φοιτητικό Σύλλογο Φιλοσοφικής.
Παρά τον αδικαιολόγητο ασφυκτικό κλοιό των ΜΑΤ, μια δυναμική διαδήλωση ξεδιπλώθηκε μέχρι τη Βουλή με συνθήματα για Λευτεριά στην Παλαιστίνη, ενάντια στη συνεργασία της ελληνικής κυβέρνησης με το ισραηλινό κράτος τρομοκράτη και κόντρα στη φιλολογία για την ειρήνη που φέρνει το “σχέδιο Τραμπ”, ενώ δόθηκε ηχηρή απάντηση και στη βίαιη καταστολή της διαδήλωσης της 7ης Οκτώβρη».18
Η απομόνωση της κυβέρνησης επιβεβαιώθηκε ηχηρά με την υποχώρησή της μπροστά στην απεργία πείνας του Πάνου Ρούτσι. Μια κυβέρνηση εγκληματικά ρατσιστική, που έχει κάνει κορώνα στο κεφάλι της τους Πλεύρηδες και τους Γεωργιάδηδες, αναγκάστηκε να υποκλιθεί σε έναν γονιό των Τεμπών που είναι μετανάστης από την Αλβανία και ο οποίος σε όλη τη διάρκεια της απεργίας πείνας του χαιρέτιζε όχι μόνο τους αλληλέγγυους των Τεμπών που του συμπαραστέκονταν αλλά και τους αλληλέγγυους της Παλαιστίνης, τους επιζώντες από το έγκλημα της Πύλου, τους διαδηλωτές που τιμούσαν τη μνήμη του δολοφονημένου Ζακ Κωστόπουλου, τις μετανάστριες καθαρίστριες του Δήμου της Αθήνας…
Μόνο χάρη στην ανεπάρκεια της κοινοβουλευτικής αντιπολίτευσης καταφέρνει η Νέα Δημοκρατία να κρατάει την κυβέρνηση ακόμα. Μια αντιπολίτευση τόσο δεξιά που χάνει την επαφή της με τη ριζοσπαστικοποίηση του κόσμου που βγαίνει στους δρόμους. Αυτή είναι μια συνθήκη που κάνει την κρίση του συστήματος πιο εκρηκτική. Και ταυτόχρονα κάνει την προοπτική της επαναστατικής εναλλακτικής και της πάλης για τον Σοσιαλισμό πιο επιτακτική.
Σημειώσεις
1. Κώστας Πολύδωρος, Nεπάλ: Όταν η Αριστερά «τα βρίσκει» με το ΔΝΤ και η νεολαία εξεγείρεται, Εργατική Αλληλεγγύη 1689, 10 Σεπτέμβρη 2025, https://ergatiki.gr/article.php?id=37157&issue=1689
2. Σωτήρης Κοντογιάννης, Μαδαγασκάρη: Εξέγερση!, Εργατική Αλληλεγγύη 1693, 15 Οκτώβρη 2025, https://ergatiki.gr/article.php?id=37274&issue=1693
3. Γιούρι Πράσαντ, Εξέγερση στην Ινδονησία, Εργατική Αλληλεγγύη 1687, 3 Σεπτέμβρη 2025, https://ergatiki.gr/article.php?id=37108&issue=1687
4. Νίκος Λούντος, Περού: Ξεσηκωμός με μπροστάρισσα τη νεολαία, https://ergatiki.gr/article.php?id=37246&issue=1692
5. Νίκος Λούντος, Μαρόκο: Η νεολαία εξεγείρεται, Εργατική Αλληλεγγύη 1692, 8 Οκτώβρη 2025, https://ergatiki.gr/article.php?id=37244&issue=1692
6. Γιώργος Πίττας, Παγκόσμιος ξεσηκωμός: STOP GENOCIDE!, Εργατική Αλληλεγγύη 1692, 8 Οκτώβρη 2025, https://ergatiki.gr/article.php?id=37224&issue=1692
7. Γιώργοις Πίττας, Παλαιστίνη- μεγαλώνει το κίνημα αλληλεγγύης, Εργατική Αλληλεγγύη 1693, 15 Οκτώβρη 2025, https://ergatiki.gr/article.php?id=37260&issue=1693
8. ΗΠΑ – No Kings: Τεράστια πλήθη στις διαδηλώσεις κατά του Τραμπ – Συγκεντρώσεις σε εκατοντάδες πόλεις, https://www.in.gr/2025/10/19/inview/inshorts/ipa-no-kings-terastia-plithi-stis-diadiloseis-kata-tou-tramp-sygkentroseis-se-ekatontades-poleis/ Για τις αντίστοιχες διαδηλώσεις του Ιούνη βλέπε Σωτήρης Κοντογιάννης, ΗΠΑ: Μαζική οργή ενάντια στον Τραμπ, Εργατική Αλληλεγγύη 1677, 17 Ιούνη 2025, https://ergatiki.gr/article.php?id=36812&issue=1677
9. Hamas emerges from ruins with chilling defiance, Financial Times, 17 October 2025, https://ft.pressreader.com/1389/20251017/281535117203645
10. Kristalina Georgieva, Managing Director, IMF, Opportunity in a Time of Change, https://www.imf.org/en/News/Articles/2025/10/08/sp100825-annual-meetings-2025-curtain-raiser
11. Πάνος Γκαργκάνας, Σταθερότης μηδέν, Σοσιαλισμός από τα κάτω 171, Ιούλης-Αύγουστος 2025, https://socialismfrombelow.gr/article.php?id=1542&issue=171#gsc.tab=0
12. World Economic Outlook, Global Economy in Flux, Prospects Remain Dim, https://www.imf.org/en/Publications/WEO/Issues/2025/10/14/world-economic-outlook-october-2025
13. Η Chevron κατέθεσε προσφορά για τις περιοχές νότια της Κρήτης, https://www.kathimerini.gr/economy/563805970/i-chevron-katethese-prosfora-gia-tis-perioches-notia-tis-kritis/
14. Γιώργος Ράγκος, Ελλάδα-Τουρκία: Δεν πολεμάμε ούτε για “καλώδια” ούτε για ΑΟΖ, Εργατική Αλληλεγγύη 1688, 10 Σεπτέμβρη 2025, https://ergatiki.gr/article.php?id=37130&issue=1688
15. Trump’s push for Gaza peace to stand or fall on the details, Financial Times 13 October 2025, https://ft.pressreader.com/1389/20251013/281548002096815
16. Κώστας Πολύδωρος, Προσχέδιο Προϋπολογισμού: Τόκοι, εξοπλισμοί και φοροαπαλλαγές γι’αυτούς - λεηλασία για μας, Εργατική Αλληλεγγύη 1693, 15 Οκτώβρη 2025, https://ergatiki.gr/article.php?id=37250&issue=1693
17 Σοφία Γαρμπή, Ο απεργιακός Οκτώβρης ξεκίνησε πανεργατικά, Εργατική Αλληλεγγύη 1692, 8 Οκτώβρη 2025, https://ergatiki.gr/article.php?id=37237&issue=1692
18. Στέλιος Μιχαηλίδης, Παλαιστίνη: Απεργιακά ως τη Λευτεριά, Εργατική Αλληλεγγύη 1693, 15 Οκτώβρη 2025, https://ergatiki.gr/article.php?id=37259&issue=1693