Νέα Υόρκη, 18 Οκτώβρη, συλλαλητήριο ενάντια στον Τράμπ. "'Ωρα για Γενική απεργία"
Ο Σωτήρης Κοντογιάννης παρουσιάζει την εικόνα της μεγάλης αναταραχής μέσα στην καρδιά του αμερικάνικου καπιταλισμού.
Η διαδήλωση της 18ης Οκτώβρη δεν ήταν απλά και μόνο η μεγαλύτερη κινητοποίηση ενάντια στη δεύτερη προεδρεία του Ντόναλντ Τραμπ: ήταν η μεγαλύτερη διαδήλωση στην πρόσφατη ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών. Σχεδόν 7 εκατομμύρια άνθρωποι πήραν μέρος στις πάνω από 2700 συντονισμένες συγκεντρώσεις που έγιναν εκείνη την ημέρα σε όλες ανεξαιρέτως τις πολιτείες της Αμερικής.
Ξεσηκωμός
Στη Νέα Υόρκη, το Λος Άντζελες, το Σικάγο, τη Βοστώνη, την Ουάσιγκτον οι διαδηλωτές μετριούνταν σε εκατοντάδες χιλιάδες. «Διαδηλώσεις, όμως, πραγματοποιήθηκαν ακόμα και σε βαθιά Ρεπουμπλικανικές πολιτείες», γράφει στην ανταπόκριση του το περιοδικό Time, «όπως το Μπέρμιγχαμ της Αλαμπάμα ή το Μπίλινγκς της Μοντάνα».1
Στις κινητοποιήσεις με τίτλο «No Kings» («Όχι Βασιλιάδες») είχε καλέσει ένα ευρύ φάσμα οργανώσεων, συνδικάτων, κοινοτήτων, φορέων και πρωτοβουλιών. Ανάμεσά τους: η Αμερικανική Ένωση Πολιτικών Ελευθεριών (ACLU), η αρχαιότερη οργάνωση υπεράσπισης των δημοκρατικών δικαιωμάτων των ΗΠΑ (ιδρύθηκε το 1920). Η Indivisible («Αδιαίρετοι»), μια πρωτοβουλία που ιδρύθηκε το 2016 ενάντια στην πρώτη θητεία του Τραμπ. Η Greenpeace και οι «Φίλοι της Γης» (Frends of the Earth). Η «Αμερικανική Ομοσπονδία Δημοσίων Υπαλλήλων» (AFGE), μια συνδικαλιστική οργάνωση με 820 χιλιάδες εγγεγραμμένα μέλη, η «Αμερικανική Διδασκαλική Ομοσπονδία» (AFT), το δεύτερο μεγαλύτερο συνδικάτο εκπαιδευτικών των ΗΠΑ2 και η «Ένωση των Εργαζομένων στα Πανεπιστήμια» (UPP). H «Εβραϊκή Φωνή για την Ειρήνη» (Jewish Voice for Peace), η μεγαλύτερη εβραϊκή οργάνωση στον κόσμο που υπερασπίζεται την Παλαιστίνη και η «Planned Parenthood Federation of America», η αρχαιότερη ένωση υπεράσπισης των αναπαραγωγικών ελευθεριών (με κύριο το δικαίωμα στην άμβλωση) των ΗΠΑ. Και εκατοντάδες άλλες μικρότερες τοπικές ή πανεθνικές οργανώσεις.
Οι διαδηλώσεις ήταν κυριολεκτικά το «πανηγύρι των καταπιεσμένων». Στην Ντε Μόιν, την πρωτεύουσα της Αϊόβα μια γυναίκα διαδήλωνε ντυμένη Μαρία Αντουανέτα –κρατώντας ένα ξύλο με καρφωμένο ένα ομοίωμα του κεφαλιού του Τραμπ στην κορυφή. «Ας φάνε τους πλούσιους» έγραφε το αυτοσχέδιο πλακάτ που κρατούσε –μια άμεση αναφορά στην διαβόητη φράση «γιατί δεν τρώνε παντεσπάνι» της καρατομημένης το 1793 από την επανάσταση Βασίλισσας της Γαλλίας.
Σε όλες σχεδόν τις συγκεντρώσεις διαδηλωτές φορούσαν περούκες και στολές που χλεύαζαν τον Τραμπ και φουσκωτές στολές βατράχων, δεινοσαύρων και άλλων εξωτικών ζώων –μια κοροϊδία απέναντι στις δηλώσεις του για «τα τέρατα που υποκινούν τις ταραχές». Παντού υπήρχαν πανό καταγγελίας της γενοκτονίας στη Γάζα και συμπαράστασης στους Παλαιστινίους. Διαδηλωτές κρατούσαν αυτοσχέδια πλακάτ που θύμιζαν τη σχέση του Αμερικανού προέδρου με τον Τζέφρι Έπστιν,3 τον καταδικασμένο παιδόφιλο της «καλής κοινωνίας» που αυτοκτόνησε στις φυλακές το 2019. Και παντού υπήρχαν πικέτες ενάντια στην ICE, τη διαβόητη ρατσιστική «αστυνομία» του Τραμπ που οργανώνει καθημερινά πογκρόμ σε βάρος οποιουδήποτε δεν μοιάζει αρκετά «Αμερικάνος».
Αυταρχισμός
Ο Τραμπ επέστρεψε τον Γενάρη στην εξουσία με το παλιό του σύνθημα «Να κάνουμε την Αμερική ξανά μεγάλη». Αλλά κάθε μέρα που περνάει φαίνεται ολοένα και πιο καθαρά τι ακριβώς εννοεί: «μεγάλη» για τους πλούσιους και ισχυρούς που θα μπορούν να κάνουν ότι θέλουν. Και κόλαση για τους φτωχούς, τις γυναίκες, τους μετανάστες, τους Αφροαμερικανούς, τις μειονότητες, τα τρανς άτομα –τους απλούς ανθρώπους.
Ο Τραμπ μισεί τη δημοκρατία. Ακόμα και αυτήν την καχεκτική, τυπική και άνευρη δημοκρατία που περιορίζεται σε συναινέσεις ανάμεσα στα δυο μεγάλα κόμματα, τους Ρεπουμπλικάνους και τους Δημοκρατικούς. Και θέλει να την καταστρέψει. Ο στόχος του είναι να ελέγξει ολόκληρο τον κρατικό μηχανισμό διορίζοντας σε όλα τα κρίσιμα πόστα «δικούς του ανθρώπους».
Ο Τραμπ χρησιμοποιεί συστηματικά τον έλεγχο που του χαρίζουν οι «δικοί του άνθρωποι» στον κρατικό μηχανισμό και τη δικαιοσύνη όχι μόνο σαν ασπίδα για την εφαρμογή της πολιτικής του αλλά και σαν όπλο ενάντια στους αντιπάλους του. Τον Οκτώβρη, με τις ψήφους δυο δικαστών που ο ίδιος είχε διορίσει, το εφετείο αντέστρεψε την απόφαση του πρωτόδικου δικαστηρίου που είχε κρίνει, ύστερα από προσφυγή της κυβέρνησης της Πολιτείας του Όρεγκον, την ανάπτυξη της Εθνοφρουράς στο Πόρτλαντ παράνομη.4
Ένα χτυπητό παράδειγμα για τους τρόπους με τους οποίους ο Τραμπ προσπαθεί να αξιοποιήσει τον έλεγχο που του χαρίζουν οι «δικοί του» άνθρωποι είναι η υπόθεση της δολοφονίας του Τσάρλι Κερκ στις αρχές του Σεπτέμβρη.
«Η επίσημη γραμμή είναι ότι η ειδεχθής δολοφονία μετέτρεψε τον Κερκ σε μάρτυρα του Θεού και των Αμερικανικών Ελευθεριών», έγραφε λίγες μέρες αργότερα στην βρετανική εφημερίδα Financial Times o Edward Luce. «Όσοι διαφωνούν με αυτή την υπερβολή κινδυνεύουν να χαρακτηριστούν τρομοκράτες. Στην μετά Κερκ εποχή δυο συν δυο κάνουν πέντε… Αυτή είναι η αλήθεια για τον Κερκ. Πίστευε ότι ο Νόμος Περί Πολιτικών Δικαιωμάτων5 ήταν λάθος, ότι οι Αφροαμερικανές γυναίκες, συμπεριλαμβανομένης της Μισέλ Ομπάμα στερούνταν ‘εγκεφαλικής επεξεργαστικής ισχύος’, ότι ο Τζο Μπάιντεν θα έπρεπε να φυλακιστεί ή να σκοτωθεί για τα προεδρικά του αμαρτήματα και ότι οι ΗΠΑ θα έπρεπε να έχουν δημόσιες εκτελέσεις. Οι αναγνώστες μπορούν να φανταστούν μόνοι τους τι πίστευε ο Κερκ για τις γυναίκες».6
Ο Τραμπ πήγε αυτοπροσώπως στην κηδεία του Κερκ. Ακολούθησε ένα κυνήγι μαγισσών ενάντια στους δημοσιογράφους και τους παρουσιαστές που διαφωνούσαν. Το τηλεοπτικό δίκτυο ABC έκλεισε αιφνιδιαστικά τη διάσημη χιουμοριστική εκπομπή του Τζίμι Κίμπελ ύστερα από διαμαρτυρίες της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών για τα «αρνητικά» σχόλια του παρουσιαστή σε βάρος του Κέρκ. Το «μαύρο» ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων από τους τηλεθεατές, που ανάγκασε τελικά την εταιρία να επαναφέρει την εκπομπή ύστερα από λίγες μέρες. Αλλά δεν είχαν την ίδια τύχη τα ανώνυμα θύματα των διώξεων του Τραμπ στο όνομα του Κερκ.
Στις 15 Σεπτέμβρη, λίγες ημέρες μετά τη δολοφονία, η αμερικανική εφημερίδα Dallas Observer δημοσίευσε ένα άρθρο με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Ο θάνατος του Τσάρλι Κερκ πυροδοτεί ένα ρεπουμπλικανικό κυνήγι μαγισσών σε βάρος των δασκάλων». «Οτιδήποτε ποστάρετε θα χρησιμοποιηθεί εναντίον σας»,7 συμπλήρωνε ο υπότιτλος. Οι νομοθέτες του Τέξας, γράφει το άρθρο, ζητούν την απόλυση δασκάλων που, με τα λόγια του ίδιου του (τραμπικού) προέδρου της Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας του Τέξας, «έχουν αναρτήσει στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης απαράδεκτο περιεχόμενο σε σχέση με τη δολοφονία του Τσάρλι Κερκ».8
Το κυνήγι μαγισσών δεν περιορίστηκε στους δασκάλους, ούτε έχει κοπάσει. Σύμφωνα με την αμερικανική εφημερίδα Washington Post της 22ης Οκτωβρίου, το Υπουργείο Άμυνας έχει ξεκινήσει έρευνα σε βάρος 300 περίπου στρατιωτικών και πολιτικών του υπαλλήλων για αναρτήσεις σε σχέση με τον Κερκ. «Δυο μη ένστολοι έχουν ήδη απολυθεί… τρία μέλη των υπηρεσιών έχουν τιμωρηθεί εξωδικαστικά… πέντε πρώην υπάλληλοι έχουν τεθεί υπό έρευνα…».
Σε μια ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ ο εκπρόσωπος του Πενταγώνου Σον Πάρνελ προειδοποιούσε ότι «δεν θα ανεχτούμε όσους γιορτάζουν ή χλευάζουν τη δολοφονία… Είναι παραβίαση του όρκου, είναι συμπεριφορά απρεπής, είναι προδοσία των Αμερικανών… επικίνδυνα ασυμβίβαστη με τη στρατιωτική θητεία».
Ρατσισμός και καταστολή
Στις 22 Ιανουαρίου, δυο ημέρες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, ο Τραμπ ακύρωσε ένα διάταγμα από την εποχή της προεδρίας του Ομπάμα που προστάτευε τους παράτυπους μετανάστες σε ευαίσθητους χώρους –στις εκκλησίες, στα νοσοκομεία, τις κηδείες, τα σχολεία ή τα δικαστήρια. Και ξεκίνησε αμέσως έναν άγριο διωγμό σε βάρος οποιουδήποτε δεν μοιάζει αρκετά «Αμερικανός». Η αποστολή της καταστολής ανατέθηκε στην ICE (Υπηρεσία Μετανάστευσης και Τελωνειακής Επιβολής), ένα αστυνομικό σώμα που είχε δημιουργηθεί πριν από είκοσι περίπου χρόνια από τον πρόεδρο Μπους στα πλαίσια του «πολέμου κατά της τρομοκρατίας». Ο Τραμπ, όμως, την μετέτρεψε σε έναν ανεξέλεγκτο γκανγκστερικού τύπου στρατό και με βασική αποστολή την τρομοκράτηση, όχι μόνο των μεταναστών αλλά ολόκληρης της κοινωνίας.
Η εικόνα και μόνο των πρακτόρων της ICE είναι τρομοκρατική: στολές παραλλαγής, καλυμμένα πρόσωπα, πολυβόλα, επιδρομές στις φτωχογειτονιές με θηριώδη τζιπ υπό την «προστασία» ελικοπτέρων. Τα θύματά της, μανάδες που πάνε να πάρουν τα παιδιά τους από το σχολείο, εργαζόμενοι που κάνουν διάλειμμα από τη δουλειά, οικογένειες που έχουν βγει για ψώνια στο γειτονικό τους σουπερμάρκετ. Η ICE «επιτελεί το έργο της» αδιαφορώντας για τα παιδιά που μένουν πίσω χωρίς τους γονείς τους, για τις οικογένειες που μένουν στο «έλεος του Θεού», για τους ηλικιωμένους που ξεμένουν μόνοι χωρίς φροντίδα.
Οι άνθρωποι που συλλαμβάνονται από την ICE απελαύνονται με συνοπτικές διαδικασίες. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των αμερικανικών ΜΜΕ περίπου 140 χιλιάδες άνθρωποι είχαν απελαθεί μέσα στους πρώτους 8 μήνες της δεύτερης προεδρίας του Τραμπ. Η υπεροψία απέναντι στους νόμους και η προκλητική αδιαφορία απέναντι στα θύματα της έχει κάνει την ICE μια από τις πιο μισητές «υπηρεσίες» στην ιστορία των ΗΠΑ. Μέχρι σήμερα 23 κρατούμενοι έχουν πεθάνει από την βαναυσότητα των πρακτόρων της ICE.
Ο Στίβεν Μίλερ, ο σύμβουλος εσωτερικής ασφάλειας του Τραμπ, έχει απαιτήσει, σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, από την ICE τουλάχιστον 3.000 συλλήψεις την ημέρα. Οι οδηγίες είναι να συλλαμβάνουν όποιον θεωρούν ύποπτο, ανεξάρτητα από τα χαρτιά που έχει. Το αποτέλεσμα είναι τραγελαφικό: δεκάδες Αμερικανοί πολίτες έχουν συλληφθεί -και συχνά απελαθεί παράνομα σε τρίτες χώρες- χωρίς καμιά δικαστική απόφαση και χωρίς ποτέ να έχουν καταφέρει να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους.
Τον Ιούνιο χιλιάδες άνθρωποι κατέβηκαν στους δρόμους του Λος Άντζελες για να διαμαρτυρηθούν ενάντια στην ρατσιστική πολιτική του Τραμπ και να εμποδίσουν τους πράκτορες της ICE –πολλές φορές ακόμα και με φυσικό τρόπο. Ο Τραμπ απάντησε με την ανάπτυξη 700 πεζοναυτών και 4000 εθνοφρουρών (υπό ομοσπονδιακή διοίκηση) στο Λος Άντζελες –χωρίς την έγκριση ή την άδεια του κυβερνήτη της Καλιφόρνιας Γκάβιν Νιούσομ.
Το αμερικανικό σύνταγμα απαγορεύει την επέμβαση ομοσπονδιακών στρατευμάτων στις πολιτείες –εκτός από περιπτώσεις «στάσης». Ο Τραμπ, όμως, δεν πτοήθηκε ούτε από τις μηνύσεις της κυβέρνησης της Καλιφόρνιας, ούτε από την γενική κατακραυγή, ούτε από τις φωνές που προειδοποιούσαν ότι με αυτόν τον τρόπο σπρώχνει την Αμερική σε έναν επικίνδυνο κατήφορο. Τον Αύγουστο ομοσπονδιακά στρατεύματα αναπτύχθηκαν στην Ουάσιγκτον. Τον Οκτώβρη στο Μέμφις, ενώ προετοιμασίες έχουν ξεκινήσει για το Πόρτλαντ, το Σικάγο, το Σαν Φρανσίσκο, την Νέα Υόρκη και τη Βαλτιμόρη.
Το Δημοκρατικό Κόμμα
Οι πόλεις και οι πολιτείες που έχει βάλει στο στόχαστρο του ο Τραμπ έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: ελέγχονται από το Δημοκρατικό Κόμμα. Ο Νιούσομ, ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας είναι Δημοκρατικός. Το ίδιο και η Τίνα Κότεκ, η κυβερνήτης του Όρεγκον (όπου βρίσκεται το Πόρτλαντ). Το ίδιο και ο Τζέι Ρόμπερτ Πρίτσκερ, ο κυβερνήτης του Ιλινόι (όπου βρίσκεται το Σικάγο). Δημοκρατικός είναι και ο δήμαρχος του Σικάγο Μπράντον Τζόνσον.
Ο Τζόνσον έχει δηλώσει από τώρα ότι δεν πρόκειται να συνεργαστεί με την εθνοφρουρά αν τολμήσει ο Τραμπ να την στείλει στο Σικάγο. Ο Τραμπ απάντησε με μια ανάρτηση στα κοινωνικά δίκτυα η οποία έλεγε ότι ο Τζόνσον και ο Πρίτσκερ πρέπει να συλληφθούν.
Η δημοτικότητα του Τραμπ έχει πέσει κατακόρυφα μέσα στους δέκα μήνες που βρίσκεται στην εξουσία. Η πλειοψηφία των Αμερικανών έχει αρνητική εικόνα για την διακυβέρνηση του. Μόνο στις «σκληρές» παραδοσιακές δεξιές ρεπουμπλικανικές πολιτείες διατηρεί στα γκάλοπ τα ποσοστά του. Στις δημοκρατικές και τις αμφιλεγόμενες πολιτείες (τις κρίσιμες εκλογικά πολιτείες στις οποίες η πλειοψηφία πηγαίνει μια στο ένα και μια στο άλλο κόμμα) τα ποσοστά αποδοχής του έχουν βυθιστεί στα τάρταρα.
Στις 4 Νοεμβρίου θα γίνουν δημοτικές εκλογές στη Νέα Υόρκη. Τα προγνωστικά δίνουν με βεβαιότητα σχεδόν τη νίκη στον Ζοράν Μαμντάνι –ο οποίος βρίσκεται τη στιγμή που γράφεται αυτό το κείμενο 21 μονάδες μπροστά στα γκάλοπ από τον αντίπαλό του, τον πρώην κυβερνήτη της Πολιτείας της Νέας Υόρκης Άντριου Κουόμο.
Ο Μαμντάνι είναι ο επίσημος υποψήφιος του Δημοκρατικού Κόμματος. Ο Κουόμο, που κατεβαίνει τώρα σαν ανεξάρτητος, προέρχεται και αυτός από το Δημοκρατικό Κόμμα.9 Ο εκλεκτός του Τραμπ, βρίσκεται στην τρίτη θέση –τα γκάλοπ του δίνουν μόλις 13%. Ο Μαμντάνι, αντίθετα, αναμένεται να κατακτήσει την απόλυτη πλειοψηφία –τα γκάλοπ του δίνουν 52%.
Ο Μαμντάνι, όμως, δεν είναι ο τυπικός υποψήφιος του Δημοκρατικού Κόμματος. Είναι μουσουλμάνος, μέλος της αριστερής οργάνωσης «Δημοκρατικοί Σοσιαλιστές της Αμερικής», υποστηρίζει ανοιχτά τον αγώνα των Παλαιστινίων, υπόσχεται να προστατέψει τους μετανάστες από την ICE, τάσσεται υπέρ της αύξησης του κατώτατου μισθού ενώ το πρόγραμμά του προβλέπει δημιουργία δημοτικών, φτηνών σουπερμάρκετ και την κατασκευή χιλιάδων λαϊκών κατοικιών. Έχει δηλώσει ότι, αν εκλεγεί δήμαρχος, θα συλλάβει τον Νετανιάχου αν τολμήσει να πατήσει το πόδι του στη Νέα Υόρκη. Διόλου περίεργο, ο Τραμπ θεωρεί τον Μαμντάνι θεωρεί «επικίνδυνο κομμουνιστή».
Έξω από τη Νέα Υόρκη η εικόνα του Δημοκρατικού Κόμματος είναι θλιβερή. Πολλά από τα στελέχη του Δημοκρατικού Κόμματος συμμετείχαν στις διαδηλώσεις «No Kings». Κάποιοι είχαν προσκληθεί και σαν ομιλητές. Αλλά για το Δημοκρατικό Κόμμα οι διαδηλώσεις έχουν δευτερεύουσα (για να μην πούμε τριτεύουσα και ακόμα παρακάτω) σημασία. Οι Δημοκρατικοί έχουν εναποθέσει όλες τους τις ελπίδες στις «ενδιάμεσες εκλογές» που θα γίνουν τον Νοέμβριο του 2026. Στις εκλογές αυτές διακυβεύονται και οι 435 έδρες της Βουλής και 33 ως 35 έδρες της Γερουσίας.10 Οι Δημοκρατικοί ελπίζουν ότι θα καταφέρουν να κερδίσουν την πλειοψηφία σε τουλάχιστον ένα από τα δυο σώματα. Και υπόσχονται να χρησιμοποιήσουν στη συνέχεια αυτή την πλειοψηφία για να μπλοκάρουν νομικά τις επιθέσεις του Τραμπ.
Αλλά ο κόσμος δεν τους έχει εμπιστοσύνη. Το Δημοκρατικό Κόμμα είναι το κόμμα του Τζο Μπάιντεν, του «γενοκτόνου Τζο» όπως τον ονομάζουν οι φιλοπαλαιστινιακοί διαδηλωτές για την υποστήριξή του προς τον Νετανιάχου, την ώρα που ο στρατός του σκόρπιζε τον θάνατο στη Γάζα. Είναι το κόμμα της κλιμάκωσης του πολέμου στην Ουκρανία. Είναι το κόμμα της φτώχειας μέσα στην ίδια την Αμερική -το ποσοστό των ανθρώπων που δυσκολεύονται να τα βγάλουν πέρα κάθε μήνα ανέβηκε στην τετραετία του Μπάιντεν κατά 20%.
Το αμερικανικό δημόσιο είναι κλειστό εδώ και δυο εβδομάδες την ώρα που γράφεται αυτό το κείμενο. Ο Τραμπ ρίχνει τις ευθύνες στους Δημοκρατικούς στο Κογκρέσο που μπλοκάρουν τον προϋπολογισμό (που απαιτεί αυξημένη πλειοψηφία). Οι Δημοκρατικοί αρνούνται να το ψηφίσουν όσο ο Τραμπ επιμένει στην κατάργηση των κονδυλίων για την κοινωνική ασφάλιση που είχε θεσπίσει ο πρόεδρος Ομπάμα. Στην πραγματικότητα, όμως, όλοι ξέρουν ότι οι Δημοκρατικοί δεν δίνουν δεκάρα για τις κοινωνικές παροχές. Όλοι ξέρουν ότι είναι έτοιμοι να συμβιβαστούν στο όνομα της «εθνικής οικονομίας» με κάποιες ασήμαντες μικροπαραχωρήσεις.
Οι Δημοκρατικοί είναι, όπως και οι Ρεπουμπλικάνοι, ένα κόμμα της άρχουσας τάξης. Το κόμμα της ανισότητας: από το 1978 ως το 2021 το μέσο εισόδημα των ανώτατων στελεχών των αμερικανικών επιχειρήσεων αυξήθηκε κατά 1460%. Των εργατών στο ίδιο διάστημα κατά 18%. Οι Δημοκρατικοί κυβέρνησαν πολλές φορές μέσα σε αυτά τα 43 χρόνια. Αλλά δεν έκαναν τίποτα για να αλλάξουν αυτή την εικόνα.11 Και κανένας δεν πιστεύει ότι θα κάνουν τώρα.
Ιμπεριαλισμός σε κρίση
Κάποιοι παρομοιάζουν την σημερινή κατάσταση με την εποχή του Μακαρθισμού –τα πρώτα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου με τις φοβερές διώξεις σε βάρος των κομμουνιστών. Άλλοι πάλι θυμούνται τον Νίξον, τον πρόεδρο που παραιτήθηκε όταν αποκαλύφθηκε ότι είχε «καλωδιώσει» το Δημοκρατικό Κόμμα. Οι ΗΠΑ του Τραμπ έχουν πράγματι πολλά κοινά και με την εποχή του Μακάρθυ και με την εποχή του Νίξον.
Ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός βρίσκεται εδώ πολλά χρόνια αντιμέτωπος με μια μεγάλη κρίση: είναι ο «βασιλιάς» του πλανήτη, αλλά το «βασίλειό του» είναι πολύ μεγάλο για να μπορεί να το ελέγξει.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της αδυναμίας. Η Δύση κατάφερε με σχετική ευκολία να αρπάξει τις «κτήσεις» της πάλαι ποτέ ΕΣΣΔ μετά την ήττα της στον Ψυχρό Πόλεμο και τη διάλυσή της το 1991. Η Ουγγαρία, η Ανατολική Γερμανία, η Τσεχοσλοβακία -ακόμα και η Πολωνία, το κέντρο του Συμφώνου της Βαρσοβίας πέρασαν στη Δύση.
Το 2008, όμως, οι ΗΠΑ απέτυχαν να αρπάξουν την Γεωργία. Το 2014 η Δύση κατάφερε να αξιοποιήσει μια λαϊκή εξέγερση για να πατήσει το πόδι της στην Ουκρανία –αλλά η Ρωσία κατάφερε με μια στρατιωτική εισβολή να κόψει τη χώρα στα δυο και να κρατήσει το ανατολικό τμήμα της χώρας. Το 2022, λίγους μήνες μετά την ατιμωτική αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από το Αφγανιστάν, ο Πούτιν κήρυξε επίσημα τον πόλεμο στην Ουκρανία και προσάρτησε τις ανατολικές επαρχίες. Από τότε μέχρι σήμερα οι ΗΠΑ ταλαντεύονται για το ποια στάση πρέπει να κρατήσουν. Να αναγνωρίσουν τη νίκη του Πούτιν; Να διαιωνίσουν απλά τον πόλεμο; Ή να εμπλακούν πιο βαθιά, διακινδυνεύοντας να εμπλακούν σε έναν πόλεμο με μια πυρηνική δύναμη; Ο Μπαίντεν έκλεινε προς τη διαιώνιση. Ο Τραμπ την μια στιγμή επιλέγει την συνθηκολόγηση με τον Πούτιν και την άλλη την συνέχιση του πολέμου.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα της αμερικανικής άρχουσας τάξης είναι η Κίνα που έχει γίνει η δεύτερη, μετά τις ΗΠΑ, μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη. Και όχι μόνο οικονομία.
«Η στρατιωτική παρέλαση της Κίνας», έγραφε πριν από λίγες εβδομάδες η εφημερίδα Socialist Worker «έδειξε ότι η ναυτική και αεροπορική υπεροχή που απολάμβαναν οι ΗΠΑ στον Ειρηνικό από την ήττα της Ιαπωνίας το 1943-45 αμφισβητείται».12 Η Κίνα, έγραφε ο τίτλος του άρθρου βρίσκεται πλέον στην τελική ευθεία για την στρατιωτική υπεροχή.
Τυπικά, γράφει ο Άλεξ Καλλίνικος, η παρέλαση, που έγινε στις 3 Σεπτέμβρη στο Πεκίνο, είχε σαν στόχο να τιμήσει την συμβολή της Κίνας στην ήττα του ναζισμού στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Στην πραγματικότητα, όμως, ήταν μια επίδειξη της κινεζικής στρατιωτικής ισχύος. Το ίδιο το επίσημο αμερικανικό γραφείο «Εξωτερικής Πολιτικής» περιέγραψε με αυτά τα λόγια την ταραχή του:
«Δεν αρκεί πλέον να λέμε ότι ο στρατός της Κίνας καλύπτει το χαμένο έδαφος ή ότι αντιγράφει σχέδια ξένου στρατιωτικού εξοπλισμού. Η Κίνα καινοτομεί τώρα και ηγείται. Κατά τη διαδικασία αυτή, η περιφερειακή στρατιωτική ισορροπία που για δεκαετίες ευνοούσε τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους εταίρους τους αλλάζει αμετάκλητα…
Παρουσιάστηκαν τέσσερις νέοι τύποι του «Πιστού Πτερυγίου» - ενός αόρατου μη επανδρωμένου αεροσκάφους που μπορεί να πετάει μαζί με επανδρωμένα αεροσκάφη και να δέχεται εντολές από αυτά. Και τουλάχιστον τέσσερα προηγουμένως αόρατα συστήματα πυραύλων… ένα νέο μη επανδρωμένο υποβρύχιο… και νέες τορπίλες».
Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του σύγχρονου ιμπεριαλισμού είναι η «σύμφυση» των οικονομικών και των γεωστρατηγικών συμφερόντων: το άνοιγμα των «διεθνών αγορών» στηρίζεται στην διπλωματία και τους στρατιωτικούς εκβιασμούς. Και η διπλωματία και οι στρατιωτικοί εκβιασμοί στην τεχνολογική υπεροχή και το μέγεθος της οικονομίας που μπορεί να την στηρίξει.
Η Κίνα έχει γίνει εδώ και δεκαετίες εφιάλτης για την άρχουσα τάξη των ΗΠΑ. Με ρυθμούς ανάπτυξης πολλαπλάσιους των ΗΠΑ είναι με μαθηματική ακρίβεια βέβαιο ότι σύντομα θα είναι η μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη. Ο Τζορτζ Μπους προσπάθησε, με τον Πόλεμο κατά της Τρομοκρατίας να διατηρήσει την πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ πάνω στον πλανήτη, σε πείσμα της σταδιακής της οικονομικής υποχώρησης, παίζοντας το δυνατό του χαρτί: τον πόλεμο. Αλλά απέτυχε. Το Ιράκ έπεσε, ύστερα από ένα πόλεμο που κράτησε εφτά χρόνια, στα χέρια του Ιράν. Στο Αφγανιστάν οι ΗΠΑ έφυγαν το 2021 παραδίδοντας ύστερα από 20 χρόνια την εξουσία στους Ταλιμπάν.
Ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός βρίσκεται σε κρίση. Οι «ανορθόδοξες» μέθοδοι του Τραμπ θυμίζουν τον ασθενή που αφού έχει απελπιστεί από τις θεραπείες της ορθόδοξης σχολής είναι έτοιμος να πέσει στα νύχια των τσαρλατάνων.
Το όραμα του Τραμπ «να κάνει την Αμερική ξανά μεγάλη» απαιτεί τρομαχτικές θυσίες από τον αμερικανικό λαό. Για αυτό έχει κατεβάσει την ICE στους δρόμους. Για αυτό στέλνει την Εθνοφρουρά να καταστείλει τις διαδηλώσεις. Ο στόχος του δεν είναι οι μετανάστες. Αυτό που θέλει είναι να σπείρει τον τρόμο σε ολόκληρη την εργατική τάξη.
Το μόνο που έχει καταφέρει, όμως, μέχρι τώρα είναι να κατεβάσει την εργατική τάξη στο δρόμο. Η διαδήλωση της 18ης Οκτώβρη ήταν η δεύτερη μεγάλη κινητοποίηση του κινήματος «No Kings». Και οι οργανωτές έχουν αναγγείλει από τώρα ότι ετοιμάζουν και τρίτο.
Ο Νίξον ανέβηκε στην εξουσία τον Γενάρη 1969, ένα χρόνο μετά την «Επίθεση της Τετ» - την ατίμωση του αμερικανικού στρατού από τους Βιετναμέζους αντάρτες την 31η Γενάρη του 1968. Προεκλογικά είχε υποσχεθεί να τερματίσει τον πόλεμο. Στην πράξη έψαχνε τρόπους να αντιστρέψει την ήττα. Η αμερικανική νεολαία δεν είχε καμιά διάθεση να πεθάνει για τα συμφέροντα της αμερικανικής ελίτ. Και ξεσηκώθηκε.
Ο Νίξον παραιτήθηκε το 1974. Λίγους μήνες μετά ο Αμερικανικός στρατός έφυγε «νύχτα» με τα ελικόπτερα από την ταράτσα της πρεσβείας των ΗΠΑ από το Βιετνάμ. Η «Μεγάλη Αμερική» του Τραμπ δύσκολα θα αποφύγει μια παρόμοια τύχη.
Σημειώσεις
1. Millions Attend ‘No Kings’ Protests Against Trump in Towns and Cities Across the U.S, www.time.com Στην Αλαμπάμα ο Τραμπ είχε πάρει 65% στις εκλογές του Νοεμβρίου, ενώ στην Μοντάνα 58%
2. Η AFT δημιουργήθηκε το 1916. Ήταν μια από τις πρώτες συνδικαλιστικές οργανώσεις που αντιτάχθηκαν στον ρατσισμό. H ΑFT διεκδίκησε από τη δεκαετία του 1910, ίση αμοιβή για τους Αφροαμερικανούς δασκάλους, πλήρη πρόσβαση των Αφροαμερικανών μαθητών στην εκπαίδευση
3. Ο Τραμπ άφησε πριν από λίγες ημέρες ανοιχτό το ενδεχόμενο να δώσει χάρη στην Γκίσλεϊν Μάξγουελ, την φίλη του Έπστιν που βρίσκεται στις αμερικανικές φυλακές καταδικασμένη σε κάθειρξη 20 ετών για «σεξουαλική εμπορία ανηλίκων».
4. BBC News, 21.10.2025, Appeals court allows Trump to deploy National Guard to Portland
5. Ο Νόμος Περί Πολιτικών Δικαιωμάτων (1964) κατάργησε, ανάμεσα στα άλλα, τις νομικές ρατσιστικές διακρίσεις που ίσχυαν μέχρι τότε για τους Μαύρους στις ΗΠΑ. Ανάμεσα στα άλλα ο νόμος αυτός απαγόρευσε τις «θέσεις μόνο για λευκούς» στα δημόσια μέσα μεταφοράς, τα σχολεία μόνο για λευκούς μαθητές, τις διακρίσεις λόγω «φυλής» στις προσλήψεις κλπ.
6. Financial Times 23.9.2025, America’s accelerating exit from itself.
7. Dallas Observer 15.09.2025, Charlie Kirk’s Death Sparks GOP-Led Witch Hunt on Teachers
8. Η Αμερικανική Ομοσπονδία Διδασκόντων (AFT) απάντησε στην επίθεση με μια ανακοίνωση του προέδρου του παραρτήματος του Τέξας που καλούσε τους δασκάλους να περάσουν στην αντεπίθεση: «Το ζήτημα με τα αυταρχικά καθεστώτα είναι το εξής: θα μας πάρουν ό,τι είμαστε διατεθειμένοι να τους δώσουμε εμείς. Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι, εδώ στο Τέξας, η επίθεση στους δημοσίους υπαλλήλους ξεκινά από τους εκπαιδευτικούς. Αν εκτιμάτε την ελευθερία σας, τώρα είναι η ώρα να μιλήσετε και να υπερασπιστείτε τα δικαιώματα όλων των Τεξανών να ασκήσουν το συνταγματικό τους δικαίωμα να έχουν γνώμη για τα θέματα που απασχολούν την κοινωνία».
9. Ο Κουόμο διεκδίκησε αρχικά το χρίσμα των Δημοκρατικών για την Δημαρχία της Νέας Υόρκης αλλά έχασε στις εσωκομματικές εκλογές που έγιναν τον Ιούνιο από τον Μαμντάνι, παρόλο που είχε την υποστήριξη των «βαρόνων» του κόμματος.
10. https://expert-advice.org/trending_now/us-midterm-elections-2025-2026-dates-candidates-trumps-standing-and-why-it-matters/
11. https://socialistworker.co.uk/in-depth/how-the-1emocrats-paved-way-for-trumps-return/
12. Socialist Worker 15.09.2025, Alex Callinicos: China on march to military superiority